Speciaal aangelegde moerassen met rietplanten kunnen bij een gecontroleerde watertoevoer ruim 60 procent van de stikstof en 40 procent van het fosfaat verwijderen uit drain- en slootwater. Dat blijkt uit een proeven in Limburg door Alterra en PPO. Aanleg van dit soort zuiveringsmoerassen kan voor de landbouw een belangrijke maatregel zijn om aan de Kaderrichtlijn Water te voldoen.

 

Het gebruik van moerassen is een goedkope methode om stikstof of fosfaat uit het water te halen. Nadeel is dat er veel ruime nodig is. Door slim koppelen met andere functies zoals waterberging, recreatie of biomassaproductie kan de aanleg aantrekkelijker worden. Het gebruiken van riet uit de moerassen voor energieproductie is een voorbeeld van slim koppelen. De kosten voor het verwijderen van stikstof en fosfaat uit drain- en slootwater en oppervlaktewater variëren van 5 tot 40 euro per kg verwijderd stikstof, afhankelijk van de schaal van het moeras. Kleine moerassen zijn hierbij duurder dan grote. De kosten voor fosfaat waren ongeveer 115 euro per kg fosfor. De meetperiode van 3,5 tot 5 jaar is nog vrij kort om hele harde conclusies te trekken. Een zuiveringsmoeras biedt mogelijkheden voor agrariërs en voor waterbeheerders. Een zuiveringsmoeras is zowel op bedrijfsschaal als regionaal inzetbaar. Financiering van zuiveringsmoerassen lijkt nu nog vooral een taak voor waterschappen en overheden. Maatwerk en samenwerking tussen de agrariërs en het waterschap kan een win-win situatie opleveren.

 

Alterra en Praktijkonderzoek Plant & Omgeving van Wageningen UR hebben in de periode 2005-2010 onderzoek uitgevoerd naar de technische mogelijkheden en de perspectieven van diverse systemen van zuiveringsmoerassen. Dit onderzoek is de laatste twee jaar gefinancierd vanuit het Innovatieprogramma KRW. Diverse experimenten op kleine schaal zijn gedurende een aantal jaar gevolgd. Naast de effectiviteit en kosten is ook gekeken naar de landbouwkundige inpasbaarheid, het ruimtebeslag en de combineerbaarheid met andere functies in het landelijke gebied van verschillende typen zuiveringsmoerassen die nitraat en/of fosfaat verwijderen uit landbouwwater.

 

Er is een aantal zuiveringsmoerastypen gevolgd, zoals drie verschillende zuiveringsmoerassen met een wateropslag. De wateropslag zorgt voor een hogere stikstofverwijdering maar kost relatief veel ruimte. In één variant is stro ingebracht in plaats van riet. Deze variant had vanaf de start een hoge stikstofverwijdering. Daarnaast zijn beekbegeleidende moerassen met riet gevolgd zonder wateropslag. Deze zijn goedkoper en beslaan minder ruimte maar hebben een lagere effectiviteit. Eén van de beekbegeleidende vloeivelden is ook uitgerust met een ijzerfilter om de fosfaatverwijdering te vergroten.

 

Klik hier voor het rapport ‘Natuurlijke zuiveringssystemen voor zuivering van drain- en slootwater uit de landbouw’.